Vorige winter werd er nog een halve dag op geschaatst, deze winter helemaal niet. Het IJsbaantje in het Friese Oppenhuizen ligt er begin maart verlaten bij. In oktober was het landje vol goede moed onder water gezet. Nu is het terrein alweer leeggepompt, vér voor het eind van het traditionele schaatsseizoen. Is het einde van de Friese ijsbaantjes in zicht?

Oppenhuizen, ijsbaan, 7 maart 2020

In het Noorden van ons land is het de trots van veel dorpen en stadjes: de ijsbaan. In het najaar wordt een terrein onder water gezet, en zo gauw het vriest komen de dorpelingen er samen. De ijsbanen hebben eigen verlichting, een clubhuis, een bestuur, en een verzameling vrijwilligers. Wanneer er ijs ligt is dat clubhuis het vrolijke centrum van de gemeenschap. Er is koek en zopie, snert en Glühwein, en heel veel gezelligheid.

Ontdooien

‘Als het vriest, ontdooien de Friezen’ leerde ik toen ik in Friesland kwam wonen. Dat is alweer tien jaar geleden, en de eerste winters dat ik in Langweer woonde leek het een vanzelfsprekendheid. Kou en vorst, schaatsen in december, januari of februari. De dorpelingen waren amicaler dan ooit, en iedereen leek me opeens te kennen. Er waren schaatswedstrijden van de lagere school. Vol trots zag ik mijn kinderen inburgeren in het traditionele Friesland. We hoorden erbij!

Oppenhuizen

De laatste jaren ben ik niet meer bij het ijsbaantje van Langweer geweest. Je komt er alleen als het vriest. Wel rij ik regelmatig langs het baantje van een dorpje verderop, Oppenhuizen. Daar wordt een stuk weiland trouw onder water gezet, begin oktober. De hele winter ligt het baantje kalm te wachten op vorst. Vanaf de provinciale weg naar Sneek zie je het liggen. Er staan drie lichtmasten in het water, en er is een mooi onderhouden clubhuis. Mensen zie je er weinig, en ijs al helemaal niet.

Schaatsdagen

Deze week ging ik er eens kijken. Het is begin maart en ik zag dat het landje alweer was leeggepompt. Hoe lang zouden dit soort ijsbaantjes eigenlijk blijven bestaan, met die almaar warmer wordende winters? Zouden al die gemeenschapjes het wel volhouden, zoveel werk en onderhoud, voor steeds minder schaatsdagen? Ik dacht: ik vind er vast wel een mannetje, die er iets over weet, van het bestuur of zo. Want mannetjes zijn er altijd.

Verboden toegang

Mijn auto parkeerde ik aan de rand van de ijsbaan. Er was een houten hek, waarop stond: verboden toegang. Het hek zat vast met een oud stuk touw om een paal. Het ging gemakkelijk  los. Op het terrein van de ijsbaan zag ik een mannetje, in de verte. Hij stond gebogen over het land, te scheppen of zo. Ik liep een rondje rond het schaatsterrein. Er liep een dijk omheen, die ’s winters het water vasthoudt. Het gras was al groen, het land nog kletsnat.

Rept U

Een slap lentezonnetje weerspiegelde in het laatste restje schaatswater. Aan de overkant van het water zag ik het clubhuis. Het was van baksteen en er stond  ‘IJsclub Rept U.’ Aan de achterkant zaten twee deuren, naar de mannen- en vrouwen wc’s. Froulju en Manlju, las ik. Het gebouwtje was goed onderhouden en leek nog niet zo lang geleden gebouwd. In het Fries stond er dat je voor drie euro per dag mag schaatsen.

Lente

Verderop trof ik de man, die bezig was met het spannen van een draad. Zijn landje grenst direct aan de schaatsbaan. ‘Vanmiddag komen de schapen erin’ zei hij. Dat had vorige week al gekund, maar zijn weiland stond nog onder water. Het was al zo’n natte winter, en toen het water uit de ijsbaan werd gepompt liepen de sloten over. Maar vanmiddag mogen ze de wei in, zijn schapen. Het is gestopt met regenen en het land droogt op. Eindelijk. Het is lente.

Een gulden

‘Vorig jaar hebben we nog een halve dag geschaatst, dit jaar helemaal niet’ zegt de schapenboer. Voor de ijsclub is dat geen probleem, weet de schapenboer. Het landje is aangekocht voor één gulden, destijds. Alles wordt gerund door vrijwilligers, en het water loopt er zo in, vanuit hoger gelegen sloot. De grond levert zelfs geld op, omdat boeren er hun dieren laten grazen, buiten het schaatsseizoen.

Vorst

En de leden van de vereniging betalen trouw hun contributie. Bovendien zijn de lichtmasten tweedehands aangeschaft. ‘Dus wat financiën betreft houden we het wel vol’ lacht de man.

Komend najaar, in oktober, gaat het sluisje gewoon weer open, en loopt het landje weer onder water. Dan is het hopen op een paar nachten vorst. Dat zou machtig mooi zijn. Want dan kunnen we weer!


Naschrift:

Onze winters worden steeds warmer en natter. Dat komt door de klimaatverandering, die in Nederland op allerlei manieren zichtbaar wordt. In dit klimaatdossier kun je lezen én zien hoe dit ons dagelijkse leven beïnvloedt.

IJsbaantjes in Friesland. In het groen de grasbaantjes, waaronder die in Oppenhuizen.
Het aantal ijsdagen in Nederland tussen 1950 en 2020. Bron: frank62weer.com

Beeldbank

De beelden bij dit verhaal zijn vanaf heden verkrijgbaar bij fotoagentschap De Beeldunie. Een prachtige beeldbank, met werk van de beste Nederlandse fotografen, te bestellen voor een faire prijs.