Februari 2021: Code geel voor de grote rivieren. Smeltwater uit de Alpen bereikt ons land, en de beelden die daarbij horen kennen we. Ondergelopen kelders, zandzakken langs de kades, een enkeling die met z’n kano door de straten vaart. Of toch niet? Langs de IJssel maakt men zich niet meer zo druk. Door alle maatregelen lijken de hoogwaterproblemen iets uit het verleden.

Op zoek naar beelden van hoogwater liep ik met mijn hoogste regenlaarzen aan langs de oever van de IJssel, bij Zwolle. Mijn auto veilig geparkeerd bij het Engelse Werk, een fijne plek met uitzicht over de IJssel en de brug naar de overkant. Meteen bij de oevers zag ik al hoe het hoge water toegeslagen had. Een mooi stukje natuur bij de oever onbereikbaar om dat het onder water stond. Was dat erg? Mwah.

Geen paniek

Even verderop zag ik de enorme hoeveelheden water die de IJssel te verwerken krijgt. De IJssel was een meer geworden; een gigantisch massa water. Maar die watermassa lag er kalm bij. Langs de oevers wandelden  mensen, die vooral de schoonheid leken te zien van al dat water. Zorgen waren er niet; geen zandzakken, geen overheidsdiensten die paniek schoppen, geen grote afzettingen.

Een eind stroomopwaarts gelopen zag ik een man die in het water stond, druk te scheppen. Overstromingsbeelden! dacht ik verheugd. “Ik sta niet te hozen hoor” zegt Gerrit Sluiter vrolijk, “gewoon even mijn kano schoonmaken.” In zijn waadpak lijkt Gerrit goed bestand tegen het koude smeltwater vanuit de Alpen. Eigenlijk is al dat water sowieso geen probleem voor hem.

Overstromingen

“Met een waterstand zoals nu zou vroeger alles overstroomd zijn. Maar nu is er ruimte gemaakt voor de rivieren. Het water kan de uiterwaarden in, de rivieren zijn uitgediept, en zo nog van alles.” Gerrit wijst naar de overkant, waar hij vroeger woonde. Daar zag hij vanaf de jaren zestig hoe het water steeds hoger kwam, tot de grote overstromingen in de jaren negentig alles blank zetten.

Nu hij hier aan de kant van Zwolle woont ooit is alles anders. Bij Lobith is de stand 14,5 boven NAP, en dat zou vroeger voor een noodsituatie zorgen. Gemiddeld komt deze stand eens in de twee  of drie jaar voor. “Maar nu kan er nog wel een meter bij” volgens Gerrit. “Straks haal ik wel de koeien weg, die verderop aan de oever staan. Want voor morgen is nog wat stijging voorspelt, en dan krijgen ze natte voeten.”

Maatregelen

Ruimte voor de rivier is de naam van het grote plan dat na de grote overstromingen van 1993 en 1995 is gestart. Rijkswaterstaat begon in 2007 met de uitvoering van een groot aantal maatregelen om de wateroverlast in banen te leiden. Onder meer dijken werden verlegd en uiterwaarden verdiept, om zo de afvoer- en bergingscapaciteit van de rivieren fors te vergroten. Het project is in 2019 opgeleverd.

Overal is zichtbaar dat het project Ruimte voor de Rivier geslaagd is, maar de koeien van Gerrit verderop lijken daar nog niet zo zeker van. Hun uitgestrekte weiland aan de oever van de IJssel is tot een minimum gereduceerd, en loeiend lijken ze te roepen: Gerrit! Dat hun paradijs aan de rivier even wat krap is, is juist de bedoeling, want overtollig water, dat mag hier gewoon.

Bevers

En voor die koeien vindt Gerrit een hoger gelegen weiland, voor zolang. Maar hij moet eerst nog even bij de bevers kijken, die in het ondergelopen bosje wonen naast de brug. Hun burchten liggen nu ver onder de waterspiegel, maar ook de bever is niet bang voor water.

Vanaf het fietspad naast de spoorbrug kijkt een buurtbewoner uit over de uitdijende rivier. “Machtig”zegt hij. “Ik woon in die hoge flat bij Hattem, op de bovenste verdieping. Mijn uitzicht wordt nog mooier met al dat water. Alleen de pontjes zijn uit de vaart, maar gelukkig hebben we de bruggen nog.”

Attractie

In Hattem, aan de overkant, is het hoge water ook geen ramp meer, maar op z’n best een attractie. Wat lager gelegen wandelpaden zijn ondergelopen, en in de jachthaven staat het water bijna tot aan de kades. Maar zorgen maakt niemand zich meer. Verderop staat een echtpaar uit te kijken over het water: “Hier vertrekt normaal het voetgangerspontje, maar dat is dus uit de vaart.”

Een afzettinghek meldt een fel rood en wit HOOG WATER. Het bord lijkt bijna een beetje overdreven. Zoals wel meer codes geel van tegenwoordig. Deze watersnoodramp hebben we -in ieder geval voorlopig- onder controle. En als controle geen illusie is, kan dat misschien goed nieuws zijn voor de andere rampen die ons bedreigen.


De  foto’s bij deze reportage zijn voor media beschikbaar via de beeldbank van De Beeldunie.

Meer lezen? Andere blogartikelen vind je via deze link.